https://Nyamzamin-uud.coo.mn/ hicheel,surgalt Sat, 16 May 2026 09:30:22 +0800 BlogMN feed writer mn-mn Copyright (c) 2026 surgalttuuh-niigem (https://Nyamzamin-uud.coo.mn/). All rights reserved. //coo.mn/images/logo_s.png https://Nyamzamin-uud.coo.mn/ coo.mn admin@coo.mn (Webmaster) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/93831/tuuh.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/93831/tuuh.html]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=93831Sun, 16 Sep 2012 11:59:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/93830/bagshiin-yos-zuin-undsen-hem-hemjee-.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/93830/bagshiin-yos-zuin-undsen-hem-hemjee-.html]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=93830Sun, 16 Sep 2012 11:39:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87300/avtai-sain-haan-.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87300/avtai-sain-haan-.html Автай сайн ханы тухай хөх домгийн улбаа Эрт цагт хүнийг 70 орчим наслахаар нь үе сүүл аманд нь үмхүүлээд шагайн чөмөгний нарийн үзүүрээр гударч хороодог байсан тухай яриа ард олны дунд өнөөг хүртэл хэлэгддэг. “Аавдаа сайн хаан” /Автай сайн хаан/ хаан болоогүй жирийн нэг залуу байв. Аавыгаа нас нь хөгшрөхөд хороолгүй нуучихжээ. Энэ үеэр улсын хааныд өөр нэг улсаас бэлгэнд улаан нүдтэй, улаан хамартай хонин чинээ биетэй цагаан амьтан, нөгөө нь хүн шиг хэлбэртэй толгойтой амьтан ирсэн байсанж. Тэр хоёр амьтныг хэн ч мэддэггүй агаад шөнө бүр залуу хүнээр мануулж, түүнийг нь өнөөх хоёр амьтан идчихдэг байжээ. Аавыгаа нуусан залуугийн манах ээлж ирж аавдаа хэлжээ. Аав нь цагаан амьтны байдлыг лавлаж мэдээд хүүгээ муур аваад яв. Тэр амьтныг ойртоод ирэхээр нь муураа үзүүлээд бай гэв. Манаанд сууж байтал ойртоод ирэхэд нь муураа үзүүлтэл нөгөө амьтан буцаад явчихжээ. Тэр шөнө өнөөх залуу идүүлсэнгүй амар мэнд хоножээ. Дараа нь тал толгойтой хүн шиг амьтныг манах болоход аав нь амьтныг ойртмогц гарынхаа хумсы...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87300Mon, 26 Mar 2012 12:36:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87297/shine-medeelel.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87297/shine-medeelel.html Лигдэн хаан - 2 Лигдэний з?в зорилго, буруу тэмцэл Тvvхэн шигтгээ цуврал Шигтгээ: Лигдэн хааны хувьд Монголчуудаа нэгтгэх гэж оролдож байсан нь т?дийл?н амжилт олоог?й юм. Цахар бол 3 голын Монголчуудын удам. Батм?нх даян хаан ч ?нэндээ Цахарын хаан байсан. (б?х Монголын гэхэд хэц??, хэсэг хугацаанд нэгтгэж чадсан боловч тун удалг?й задарсан байдаг) Лигдэний ?мн?х ?е буюу Т?мэдийн х?чирхэгжилт, Цахарын доройтол Т?мэдийн Алтан хан (1507-83) нь 1542 онд Т?мэд улсаа (баруун т?мний нэг аймаг байсан) байгуулсан. Уг нь З??н 3 т?мнийг цахарын хаад захирч, баруун 3 т?мнийг ордосын жонон удирдах учиртай байв. Гэтэл Т?мэд??д эхэлж ордосын мэдлээс гарч улмаар эрхэндээ оруулсан байна. Дараа нь з??н т?мний улсуудыг шахаж, хууль ёсны Монголын Их хааныг хамгаалагч нэр з??х нэрийдлээр ?нэн хэрэгтээ цахарын н?л??г хумих бодлого явуулсан бололтой. Их хаан Дарайсун *хаан* нэртэй боловч Т?мэдэд дээрэлхэгдэн Хянганыг даван д?лжээ. Ингэж з??н т?мн??д манж угсаатнуудыг оролдож эхэлсэн бололтой. Манжууд (з?рчид??д) ч ?...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87297Mon, 26 Mar 2012 12:35:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87293/gerege-zalah-uchir.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87293/gerege-zalah-uchir.html onday, March 8, 2010 Гэрэгэ залахын учир Их Монгол Улс цогцлон байгуулагдсаны 800 жилийн ойг тохиолдуулан Алтан Гэрэгэ Гaдаад хэргийн яаманд залжээ. Энэ талаар тvvхийн ухааны доктор, Онц бөгөөд Бvрэн эрхт элчин сайд Т.Төмөрхvлэгээс тодрууллаа. -Гэрэгэ гэж юу гэсэн vг вэ? -Гэрэгэ бол уг нь пайз юм л даа. Их Монгол Улсын vед нэг ёсондоо одоогийн паспортын оронд хэрэглэгдэж байсан биеийн байцаалт, албан баримт юм. Vг зvйн vvднээс энэ vгийн гарвалыг нь хэлний эрдэмтэд тодорхой тайлбарласныг олж vзсэнгvй. Гэрээ хэлэлцээрийн гэрээг худам монгол vсгээр Гэр э гэж бичдэг. Гэрэгэг бол Гэрэгэ гэж бичдэг. Чингэхээр цаад vгийн гарвал нь гэрчилэх гэсэн санаа болов уу, юу вэ гэвэл гэрчилэх гэдэг vгийг гэрэчилэхv гэж бичдэг. Гэрч хэмээх vгийг гэрэчи нь бичих жишээтэй. Тэгэхээр гэрэгэ гэдэг vг маань зээлдмэл vг биш, яах аргагvй баталгаа гэсэн санаа бvхий монгол vг мэн гэдэг нь лавтай. -Алтан Гэрэгэ, мөнгөн Гэрэгэ гэх зэргээр ярих юм. Хэдэн янзын Гэрэгэ гэж байсан юм бол? -Алт, мөнгөн Гэрэгэгээс гадна төмөр, ...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87293Mon, 26 Mar 2012 12:33:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87290/galdan-chahundorj-.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87290/galdan-chahundorj-.html Галдан Чахундорж хоёрын эвдрэлцлийн шалтгууд их сонин юм. Очирт цэцэн хан: 1) Галдан энэ хүний тусламжаар Зүүн-Гарын хунтайж болсон. Дараа нь хошуудын нэг ноён хүмүүсээ аваад Галданд дагаар ороход нь Очирт цэцэн дургүйцэж гэнэдүүлж дайраад эдгээр хүмүүсээ буцааж авч чадсан. Дараа нь дөрвөдийн нилээн хэдэн ноён Галданд дагаар ороход нь Очирт цэцэн сүрдэж Чахундоржтой холбоотон болсон. Удалгүй Очирт цэцний Чахундорж, Хөх нуурын хошууд руу явуулсан элч Галданд баригджээ. Галдан өөр рүү нь хамтарч дайрах гэж буйг мэдээд Очирт цэцнийг өрсөж довтлоод ялсан байна. Очирт цэцэн Хөх нуурын хойхно хавьд зугтаж очоод тэндээ 1680 онд нас баржээ. Зарим эх сурвалжид Галданд алуулсан гэж ч байдаг бололтой. Үүний дараахан Галдангийн Манжийн хаанд бэлэг сэлт өгөхөөр явуулсан хүмүүсийг Чахундорж олзолсон байна. 2) Лувсангомборабдан: Очирт цэцний ач хүү нь Чахундоржийн охинтой суусан бөгөөд Галдангийн эсрэг байсан юм байна. 3) Чахундоржийн ээж Ханджамц хошууд хүн байжээ. Очирт цэцний Ямар ч байсан ойрын хамаатан нь ба...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87290Mon, 26 Mar 2012 12:31:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87287/baga-haad.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87287/baga-haad.html Доголон Төмөр Эмир (1336-1405) Туркжсэн монголын барлас омгийн ноёны хvv болох Темөр Бухар хотоос баруун-өмнөд зvгт орших Кеш хотод (Узбекстаны өнөөгийн Шахрисаба хот) бяцхан омгийн захирагчийн гэрттөржээ. Багадаа зvvн хөлөө гэмтээж доголон болсноос Доголон Төмэр гэж тvvхэнд мөнхөрчээ. Хvvхэд байхаасаа цэргийн хэрэгт амьдралаа зориулахаар шийдэж дасгал сургуулилт хийж 12 настайгаас эцгээ даган дайн байлдаанд оролцож эхлэжээ. Лалын шашныг шvтдэг байсан нь узбекvvдтэй тэмцэхэд багагvй vvрэг гvйцэтгэжээ. Доголон Тэмөрийн олон хvн захирах төдийгvй тэднийг эрхшээлдээ байлгах цэргийн авьяас чадвар нь аль залууд нь илэрчээ. Дундад Азид ихээхэн газар нутаг эзэмшдэг, Чингис хааны удмын Тогтох ханд 1361 онд албанд орж төдсөнгvй ханы хvv Ильяс Хожийн зөвлөхөэр дэвшиж Кашкадарьиний вилайетийн (мужийн) захирагч болж тэр vед барлас омгийн иргэдээс бvрдсэн цэргийн багтай болсон байлаа.Гэтэл эрэмгий зоригоороо цэргvvдийн төдийгvй харьяат иргэдийн дотор нэр хvндтэй болж байгаа Доголон Төмөрт Тогтох хан дургvйцэн г...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87287Mon, 26 Mar 2012 12:29:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87285/halh-oirad-.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87285/halh-oirad-.html Ойрд, халх хоёр Галдан, Занабазар 2 хоорондоо яагаад тийм таарамжгүй байсан юм бол? Галдан бошгот, Занабазар 2 таарамжгүй бсан гэхээсээ илүү Занабазарын ах Түшээт хан Чахундорж, Галдан бошгот 2 л хоорондоо нилээд таарамжгүй байсан. 1690 онд ойрад, халхын чуулганаар Галдан бошгот хаан Чахундорж руу уурлаж дайрч байсан гэдэг. Чахундорж хувиа хичээж их зан гаргалгүй Галдантай нийлээд манжийн эсрэг тэмцсэн бол манжид эзлэгдэхгүй байх магадлалтай л байсан. Занабазар ард түмнээ бодсон байхаа. Тэгээд Манжид дагаар ороход нь Галдан эсэргүүцэж Манжтай байлдсан. Байлдсан газар нь одоогийн Зуунмод юм билээ. Манж нар худлаа ухран зугатахад нь Ойрдын цэргүүд араас нь нэхэн хөөж байгаад Зуунмодод бүслэгдээд 4 талаасаа их буугаар галлуулж бут цохигдсон. 1640 оны Халх-Ойрадын цаазыг шууд зөрчсөн Занабазар болоод Халхын ноёдын үйлдэл Халхыг гэсгээсний хариу болжээ. Өөрийн өвөг дээдэс Эрдэнэбаатар хунтайжийн зорьж хүсч байсан зүйлийг түүнд оролцсон Занабазарын эцгийнх нь тэр том гэрээг Занабазар уландаа гишгэсэн. Тэр...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87285Mon, 26 Mar 2012 12:28:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87282/altan-haan-.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87282/altan-haan-.html Тvмэдийн Алтан Хан (1507-83) Оршил Батмөнх Даян Хаан улсаа зургаан тvмэн болгов. Зvvн жигvvрийн 3 тvмнийг Хаан удирдана. Yvнд 1. Цахар, 2. Урианхан, 3. Халх тvмнvvд орно. Даян хааны хөвгvvд болох Гэрболд, Очирболд, Арболд, Ачболд, Гэрсэнз нарын өмч болно. Цахар нь Чингис, Хасар нарын удамын овог аймгуудаас бvрдэх бөгөөд их хааны хувийн улс гэж тооцогддог байв. Баруун жигvvрийн 3 тvмнийг Жонон удирдана. (Даян хааны 3 дахь хvv Барсболд). Yvнд 1. Ордос, 2. Тvмэд (Арсболдын эзэмшил), 3. Асуд + Харчин + Еншөөбvv. (Чинтайжийн эзэмшил) 1543 онд Батмөнх Даян Хаан нас баржээ. Хаан ширээг тvvний ач Боди-Алаг (1504-1547) өвлөн авсан боловч жинхэнэ утгаараа хаанчилж чадаагvй юм. Баруун тvмнvvд хvчирхэгжиж, хаандаа захирагдахаасаа илvv өрсөлдөх болжээ. Yvний тод жишээ бол Даян хааны 3 дахь хvv Барсболд жононгийн (2 дахь) хvv Тvмэдийн Алтан хан билээ. Алтан Хан хэмээх ханлиг vvссэн нь 1542-1543 онд Алтан ханы ханлиг vvссэн нь Даян хааны дараахи vеийн, зvvн Монгол дотроо хамгийн анхны "улс доторхи улс...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87282Mon, 26 Mar 2012 12:20:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa) https://Nyamzamin-uud.coo.mn/87268/ikh-ezen-hkaan.htmlhttps://Nyamzamin-uud.coo.mn/87268/ikh-ezen-hkaan.html Дэлхийн агуу их, энэ хvний онгоныг vе vеийн эрдэмтэн, судлаачид хайсаар ирсэн. Энэ их хайлтын төгсгөл болгосон мэдээллийг хvргэж байна хэмээн "Тэнгэр Угсаа" нийгэмлэгийн эрдэмтэн судлаачид сэтгvvлчидтэй нvvр туллаа. Тус нийгэмлэг анх 2006-08-08 нд Их Монгол Улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойг тохиолдуулан Бурхан Халдун ууланд тахил өргөх vеэр эрдэмтэн Даваа нь уулын толгой-орой хэсгийг хvний хөдөлмөрөөр бvтсэн байгалын бус тогтоц байна гэж vзэж байж. Бvхэл бvтэн уулын оройг засаж хэлбэр оруулж буцаан байгалийн хэлбэрт оруулна гэдэг бол олон мянган хvний хvчээр, удаан хугацааны туршид л хийж болох ажил. Тэр ч утгаар энэ vйлийг хэнд зориулж хийх нь тодорхой. Энэ бол Чингис хааны онгон гэж эрдэмтэн Даваа vзэж байгаа аж. Өнгөрсөн 14 сарын хугацаанд хугацаанд холбогдох мэргэжлийн хvмvvсийг оролцуулан судалсаны vндсэн дээр Хэнтий аймгийн Бурхан халдун уулыг Их овоо гэх газарт Их эзэн Чингис хааны онгоныг мөнхөлсөн хэмээн vзэх болжээ. Энэ vзлийг зөвхөн эрдэмтэн Даваа төдийгvй тус нийгэмлэгийн гишvvд тухайлб...

[дэлгэрэнгүй]]]>https://nyamzamin-uud.coo.mn/set_bichih.php?w=Nyamzamin-uud&e_id=87268Mon, 26 Mar 2012 12:19:00 +0800 no_email@coo.mn (o_nyam_davaa)